Nhiều bậc phụ huynh khi thấy con than phiền nhìn mờ, nhìn bảng không rõ thường lập tức đưa con ra các cửa hàng kính mắt ven đường để đo máy tự động và cắt ngay một cặp kính cận. Tuy nhiên, sau một thời gian đeo kính, trẻ bắt đầu kêu chóng mặt, nhức đầu, mỏi mắt dữ dội và độ cận đo lại tăng vọt một cách bất thường.
Thực chất, trong rất nhiều trường hợp ở lứa tuổi học sinh, mắt trẻ không hề bị cận thị thật mà đang rơi vào trạng thái cận thị giả. Việc tự ý đeo kính cận khi mắt đang bị cận thị giả là một sai lầm y khoa tai hại, có thể biến một đôi mắt khỏe mạnh thành cận thị thật vĩnh viễn.
Hãy cùng các chuyên gia nhãn khoa tại Bệnh viện Mắt Thanh Tâm tìm hiểu bản chất của cận thị giả và quy trình đo khúc xạ chuẩn xác qua bài viết dưới đây.
1. Cận thị giả ở học sinh là gì?
Cận thị giả (tên khoa học là Pseudomyopia) hay còn gọi là tình trạng co quắp điều tiết của mắt.
Về mặt sinh lý, bên trong mắt có một hệ thống cơ gọi là cơ thể mi (cơ mi). Khi chúng ta nhìn gần (đọc sách, xem điện thoại, máy tính), cơ mi này phải co bóp liên tục để làm phồng thủy tinh thể, giúp hình ảnh hội tụ rõ nét trên võng mạc.
Khi học sinh trải qua một mùa hè sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều, hoặc bước vào giai đoạn học tập, ôn thi căng thẳng vào tháng 8, tháng 9, mắt phải nhìn gần trong nhiều giờ liền không nghỉ. Điều này khiến cơ mi bị "chuột rút", co quắp liên tục và không thể thư giãn trở lại trạng thái bình thường ngay cả khi trẻ nhìn xa. Hệ quả là khi nhìn lên bảng hoặc nhìn vật ở xa, trẻ sẽ thấy hình ảnh bị nhòe mờ giống hệt như triệu chứng của bệnh cận thị thật.
2. Tác hại khôn lường khi đeo kính cận sai độ do cận thị giả
Cận thị giả thực chất chỉ là một rối loạn điều tiết tạm thời mang tính chức năng, mắt hoàn toàn có thể phục hồi 10/10 nếu được điều trị và nghỉ ngơi đúng cách. Tuy nhiên, nguy hiểm nằm ở chỗ: Nếu đo mắt bằng máy tự động thông thường, máy sẽ luôn báo ra độ cận (độ trừ -).
Nếu phụ huynh cho con đeo một cặp kính cận có độ (ví dụ -1.00 Diop hoặc -1.50 Diop) vào lúc này, mắt trẻ sẽ bị ép phải điều tiết mạnh hơn nữa để nhìn xuyên qua thấu kính đó. Hậu quả là:
- Trẻ bị nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn, tức hốc mắt và nhanh mỏi mắt khi học bài do mắt bị quá tải điều tiết liên tục.
- Sau một thời gian đeo kính sai độ, cấu trúc trục nhãn cầu của trẻ sẽ bị kích thích và dài ra theo cơ học. Lúc này, cận thị giả sẽ chính thức biến thành cận thị thật và trẻ sẽ phải lệ thuộc vào cặp kính suốt đời.
3. Cách phân biệt cận thị giả và cận thị thật chuẩn xác nhất
Làm sao để biết mắt con đang bị mờ do cận thị thật hay chỉ do mỏi mắt điều tiết tạm thời? Dưới đây là bảng so sánh giúp ba mẹ nhận diện:
|
Tiêu chí phân biệt
|
Cận thị giả (Rối loạn điều tiết)
|
Cận thị thật (Tật khúc xạ)
|
|
Biểu hiện thị lực
|
Thị lực nhìn xa lúc mờ lúc rõ. Thường mờ nhiều vào cuối ngày hoặc sau khi học bài, xem màn hình lâu.
|
Thị lực nhìn xa luôn luôn mờ ổn định ở mọi thời điểm, không tự rõ lên được.
|
|
Triệu chứng đi kèm
|
Hay kêu nhức đầu, mỏi mắt, chảy nước mắt, chóng mặt rõ rệt.
|
Ít nhức đầu hơn, chủ yếu là nheo mắt để cố nhìn xa.
|
|
Kết quả đo khúc xạ chuyên sâu
|
Sau khi nhỏ thuốc liệt điều tiết, độ cận biến mất hoàn toàn hoặc giảm đi rõ rệt, mắt trở về bình thường.
|
Sau khi nhỏ thuốc liệt điều tiết, độ cận vẫn giữ nguyên (do cấu trúc trục nhãn cầu đã bị dài ra).
|
4. Quy trình kiểm tra "độ cận thật" bằng thuốc liệt điều tiết tại Mắt Thanh Tâm
Để không cắt kính sai độ cho con trước thềm năm học mới, việc lựa chọn một bệnh viện chuyên khoa mắt uy tín có đầy đủ trang thiết bị và phác đồ chuẩn Y khoa là điều bắt buộc. Tại Bệnh viện Mắt Thanh Tâm, quy trình chẩn đoán cận thị giả được thực hiện nghiêm ngặt qua các bước:
- Bước 1: Đo khúc xạ máy tự động & Thử thị lực ban đầu: Xác định sơ bộ tình trạng mờ mắt của trẻ.
- Bước 2: Nhỏ thuốc liệt điều tiết (Cycloplegic): Đây là bước y khoa cốt lõi mà các tiệm kính thuốc thông thường không được phép thực hiện. Bác sĩ sẽ nhỏ một loại thuốc chuyên dụng để tạm thời làm liệt cơ mi, đưa mắt về trạng thái thư giãn hoàn toàn, loại bỏ hoàn toàn lực gồng điều tiết của trẻ.
- Bước 3: Đo lại khúc xạ sau khi thuốc có tác dụng: Lúc này, máy đo sẽ hiển thị chính xác cấu trúc thực tế của mắt con. Nếu độ cận biến mất, bác sĩ sẽ kết luận trẻ bị cận thị giả.
- Bước 4: Đưa ra phác đồ điều trị phù hợp: Trẻ bị cận thị giả hoàn toàn không cần đeo kính. Bác sĩ sẽ kê đơn các loại thuốc nhỏ mắt giúp thư giãn cơ mi hằng ngày, kết hợp nước mắt nhân tạo để cấp ẩm và hướng dẫn chế độ nghỉ ngơi mắt hợp lý.
5. Hướng dẫn chăm sóc và ngăn ngừa cận thị giả tái phát cho học sinh
Giai đoạn nhập học tháng 8, tháng 9 là lúc áp lực học tập tăng cao, ba mẹ cần đồng hành cùng con thực hiện các biện pháp bảo vệ thị lực học đường sau:
- Áp dụng nghiêm ngặt quy tắc 20-20-20: Cứ sau 20 phút con ngồi viết bài hoặc đọc sách, hãy nhắc con dừng lại, nhìn xa khoảng 6 mét (20 feet) trong vòng 20 giây để cơ mi được thả lỏng.
- Đảm bảo yếu tố đủ ánh sáng: Góc học tập của con phải được setup đủ đèn chiếu sáng đồng đều, tránh bóng mờ, không cho con ngồi học trong không gian tối.
- Tăng cường hoạt động ngoài trời: Khuyến khích con vui chơi, chạy nhảy ngoài trời ít nhất 2 tiếng mỗi ngày. Ánh sáng tự nhiên và việc nhìn không gian rộng lớn là phương thuốc tự nhiên tốt nhất giúp thư giãn cơ mắt và ngăn ngừa cận thị.
- Hạn chế tuyệt đối thiết bị điện tử sau giờ học: Khi đã vào năm học mới, hãy cắt giảm tối đa thời gian xem điện thoại, tivi của con vào buổi tối.
LỜI KHUYÊN TỪ CHUYÊN GIA MẮT THANH TÂM
Trước thềm năm học mới, hãy tặng con một khởi đầu hoàn hảo với một đôi mắt sáng khỏe bằng cách đưa con đi kiểm tra khúc xạ toàn diện. Tuyệt đối không tự ý cắt kính khi chưa có chẩn đoán liệt điều tiết từ bác sĩ chuyên khoa.
???? BỆNH VIỆN MẮT THANH TÂM – MẮT SÁNG, TÂM AN
- Địa chỉ: Lô 14-15-16 LK5, Khu ĐTM Đông Sơn, đường Cao Sơn, P. An Hưng, TP. Thanh Hóa.
- Hotline hỗ trợ tư vấn và đặt lịch khám trước: 0396.598.115
- Giờ mở cửa: 7h30 – 17h30 (Tất cả các ngày trong tuần, kể cả Thứ 7 và Chủ Nhật)
