Lỗ hoàng điểm nếu không được điều trị kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ mù lòa ở người bệnh. Tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh và phương pháp điều trị giúp người bệnh sớm phòng ngừa được biến chứng rủi ro của bệnh.
Lỗ hoàng điểm là gì?
Lỗ hoàng điểm là một vết vỡ nhỏ trên điểm vàng, nằm ở trung tâm mô nhạy cảm với ánh sáng của mắt được gọi là võng mạc. Điểm vàng có vai trò cung cấp tầm nhìn trung tâm sắc nét mà chúng ta cần để đọc sách, lái xe và nhìn rõ các chi tiết.
Lỗ hoàng điểm xảy ra khi hoàng điểm bị tổn thương, có thể khiến tầm nhìn trung tâm bị mờ và méo mó. Lỗ hoàng điểm có liên quan đến lão hóa và thường xảy ra ở những người trên 60 tuổi.
Lỗ hoàng điểm có giống với thoái hóa điểm vàng do tuổi tác không? Lỗ hoàng điểm và thoái hóa điểm vàng do tuổi tác là hai tình trạng riêng biệt và khác biệt, mặc dù các triệu chứng của mỗi bệnh là tương tự nhau. Cả hai tình trạng này đều phổ biến ở những người từ 60 tuổi trở lên.
Lỗ hoàng điểm có mấy giai đoạn khác nhau?
Có ba giai đoạn của lỗ hoàng điểm:
- Bong hố thị giác (Giai đoạn I). Nếu không điều trị, 50% các lỗ hoàng điểm ở giai đoạn I sẽ tiến triển.
- Lỗ dày 1 phần (Giai đoạn II). Nếu không điều trị, khoảng 70% các lỗ hoàng điểm ở giai đoạn II sẽ tiến triển.
- Lỗ dày toàn phần (Giai đoạn III). Kích thước và vị trí của lỗ trên võng mạc xác định mức độ ảnh hưởng của nó đến thị lực của một người. Khi một lỗ hoàng điểm ở giai đoạn III phát triển, hầu hết thị lực trung tâm và chi tiết có thể bị mất. Nếu không được điều trị, lỗ hoàng điểm có thể dẫn đến bong võng mạc.
Triệu chứng của bệnh lý lỗ hoàng điểm
Lỗ hoàng điểm thường tiến triển một cách từ từ. Trong giai đoạn đầu của bệnh, người bệnh có thể nhận thấy một chút biến dạng hoặc mờ trong tầm nhìn thẳng. Các đường thẳng hoặc vật thể có thể bắt đầu trông như bị uốn cong hoặc gợn sóng. Việc đọc và sinh hoạt mắt bị ảnh hưởng và trở nên khó khăn.
Nguyên nhân gây ra bệnh lý lỗ hoàng điểm
Dịch kính chiếm 80% thể tích mắt, giúp mắt duy trì hình dạng tròn. Dịch kính chứa hàng triệu sợi mảnh được gắn vào bề mặt của võng mạc. Khi già đi, dịch kính từ từ co lại và kéo ra khỏi bề mặt võng mạc. Chất lỏng tự nhiên sẽ lấp đầy khu vực mà dịch kính đã co lại. Đây là hiện tượng bình thường và thường không gây tác dụng phụ.
Tuy nhiên, nếu dịch kính dính chặt vào võng mạc, khi kéo ra nó có thể làm rách võng mạc và tạo thành lỗ hoàng điểm. Ngoài ra, một khi dịch kính đã rút ra khỏi bề mặt của võng mạc, một số sợi có thể vẫn còn trên bề mặt võng mạc và tiếp tục co lại. Điều này làm tăng sức căng trên võng mạc và có thể dẫn đến lỗ hoàng điểm. Trong cả hai trường hợp, chất lỏng thay thế dịch kính bị teo lại sau đó có thể thấm qua lỗ vào điểm vàng, làm mờ và biến dạng tầm nhìn trung tâm.
Một số nguyên nhân cơ bản có thể gây lỗ hoàng điểm như:
- Cận thị cao
- Chấn thương mắt
- Bong võng mạc hoặc có tiền sử bong võng mạc
- Phù võng mạc trung tâm
- Co kéo dịch kính - hoàng điểm
Liệu bên mắt còn lại có rủi ro không?
Khi người bệnh đã bị lỗ hoàng điểm ở một bên mắt, có khoảng 10–15% khả năng sẽ phát triển lỗ hoàng điểm ở mắt còn lại.
Điều trị lỗ hoàng điểm như thế nào?
Ở một số trường hợp, lỗ hoàng điểm có thể tự vá lại mà không cần điều trị.
Ở bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật, phương pháp điều trị lỗ hoàng điểm hiện nay là cắt dịch kính. Dịch kính được lấy ra để ngăn chặn tình trạng co kéo võng mạc và được thay thế bằng bong bóng khí. Bong bóng khí hoạt động như một miếng băng bên trong, tạm thời giữ mép của lỗ hoàng điểm tại chỗ khi nó lành lại. Phẫu thuật được thực hiện dưới dạng gây tê cục bộ.
Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân phải nằm tư thế úp mặt, thông thường sẽ phải duy trì trong một hoặc hai ngày đầu nhưng đôi khi kéo dài đến 2-3 tuần. Vị trí này cho phép bong bóng ép vào hoàng điểm và dần dần được mắt tái hấp thu, bịt kín lỗ thủng. Khi bong bóng được tái hấp thu, khoang dịch kính sẽ được lấp đầy dịch mắt tự nhiên.
Giữ tư thế nằm úp là yếu tố quyết định sự thành công của ca phẫu thuật. Vì tư thế này có thể khó đối với nhiều người, bệnh nhân cần trao đổi với bác sĩ trước khi phẫu thuật. Tỉ lệ thành công trong việc cải thiện thị lực là 60 – 80% tùy thuộc vào tình trạng mắt của mỗi người.
Rủi ro của phẫu thuật là gì?
Nguy cơ phổ biến nhất sau phẫu thuật lỗ hoàng điểm là tăng tỷ lệ phát triển đục thủy tinh thể. Ở hầu hết các bệnh nhân, đục thủy tinh thể có thể tiến triển nhanh chóng và thường trở nên nghiêm trọng đến mức cần phải thay thế. Các biến chứng khác ít phổ biến hơn bao gồm nhiễm trùng và bong võng mạc trong hoặc sau khi phẫu thuật, cả hai đều có thể được điều trị ngay lập tức.
Trong vài tháng sau khi phẫu thuật, bệnh nhân không được phép đi lại bằng đường hàng không. Sự thay đổi áp suất không khí có thể khiến bong bóng trong mắt nở ra, làm tăng áp lực bên trong mắt.
Tỷ lệ thành công của phẫu thuật lỗ hoàng điểm là bao nhiêu?
Kết quả cải thiện thị lực ở mỗi bệnh nhân là khác nhau. Những bệnh nhân bị lỗ hoàng điểm dưới sáu tháng có cơ hội phục hồi thị lực tốt hơn những người khác. Quá trình phục hồi thị lực có thể tiếp tục kéo dài đến ba tháng sau khi phẫu thuật.
Điều gì xảy ra nếu người bệnh không giữ vị trí cúi mặt sau phẫu thuật?
Việc phục hồi thị lực có thể không thành công nếu người bệnh không tuân thủ thời gian cần thiết để giữ vị trí cúi mặt sau phẫu thuật.
Phòng ngừa bệnh lỗ hoàng điểm
Bệnh lỗ hoàng điểm có nhiều nguyên nhân gây ra, việc phòng ngừa sẽ chỉ giúp phần nào ngăn chặn các nguyên nhân khách quan bên ngoài gây ra bệnh. Các biện pháp giúp phòng ngừa bệnh lỗ hoàng điểm:
- Mang kính bảo hộ khi chơi thể thao hoặc sử dụng các dụng cụ bảo hộ;
- Thường xuyên khám mắt, đặc biệt nếu bạn có nguy cơ mắc bệnh lỗ hoàng điểm.
